Krant van Blankenberge | Oorlogskroniek | Augustus 1916
Blankenberge: 01/08/2016 - Auteur: Pieter Deschoolmeester Oorlogskroniek | Augustus 1916 ★ ★ ★ ★ ★ 1 augustus 1916

Edmond De Graeve uit Blankenberge verkrijgt toestemming van de bezetter om 'von Morgens 6 Uhrs bis Abends 6 Uhrs' in de haven en de havengeul te vissen met een kleine boot. Deze 'Fisschererlaubnisschein' was geldig van 1 augustus tot en met 1 september 1916.



[Fisschererlaubnisschein van Edmond De Graeve. Verzameling Daniël De Graeve.]

Alle Uitkerkenaars boven de 10 jaar moeten uiterlijk op 1 augustus 1916 hun nieuwe 'eenzelvigheidskaart' ontvangen hebben. Het 'personenverkeer' werd tijdens de bezetting nauw aan banden gelegd. Om zich binnen de gemeentegrenzen te kunnen verplaatsen, moest elke inwoner ouder dan 10 jaar 'standvastig een eenzelvigheidsbewijs met portret op zich dragen'. Zonder eenzelvigheidskaart op zak, mocht men niet op straat komen. Het was het gemeentebestuur dat instond voor de aflevering van deze kaarten. De burgemeester, die deze identiteitsbewijzen eigenhandig moest ondertekenen, was persoonlijk verantwoordelijk voor de 'echtheid der in het eenzelvigheidsbewijs omvatte opgaven'.(1)



[De vertaalde Duitse verordening van 30 juli 1916 betreffende de uitgave van eenzelvigheidsbewijzen. SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 30 juli 1916.]

★ ★ ★ ★ ★ 8 augustus 1916

De Uitkerkse pastoor Leander Verplaetsen schrijft die dag in het Liber Memorialis het volgende: 'Groote strengheid voor 't geven van toelatingen om buiten de gemeente te gaan, zelfs voor geneesheren, vroedvrouwen! Al tegen 't spionneeren, zegt men. Anders geen bijzonderheden'.(2)

Zich vrij van de ene gemeente naar de andere begeven zonder toelatingspas of reispas, afgeleverd door de Duitse Overheid, was vanaf 1916 onmogelijk geworden. De inwoners van zowel Uitkerke als Blankenberge konden zo'n reispas verkrijgen in het 'Pasburo' in de Kommandantur op de Zeedijk. Het 'Pasburo' was met uitzondering van woensdag en zondag dagelijks open van 08u30 tot 09u30. Aanvankelijk was de afgifte van reispassen gratis, maar vanaf 1917 moest men ervoor betalen. Naarmate de bezetting vorderde, werd het moeilijker om een reispas te verkrijgen aangezien de reistoelatingen steeds vaker misbruikt werden om o.a. brieven en kranten te smokkelen of militaire inlichtingen uit te wisselen. De reispas was, net als het verplichte eenzelvigheidsbewijs, voor de bezetter een handig instrument om de lokale bevolking (nog) beter te kunnen controleren. Een logisch gevolg van deze maatregelen was dat de bevolking zich gegijzeld voelde in de eigen gemeente.

De Stadtkommandant vraagt op 8 augustus aan het gemeentebestuur van Uitkerke om ervoor te zorgen dat het 'darmenmateriaal (...) van de bluschinrichtingen' steeds klaar ligt om onmiddellijk te kunnen gebruiken in geval van brand. Enkele dagen voordien hadden vijandelijke vliegtuigen namelijk 'meermaals in het legergebied Fosfoor brandbommen geworpen waardoor vele velden met tezamen geschikte schoven alsook twee hofsteden afgebrand' waren.(3)

★ ★ ★ ★ ★ 9 augustus 1916

In een Duitse verordening kunnen de Uitkerkse boeren vandaag lezen hoe ze hun oogstvoorraden moeten stapelen en opbergen om brandgevaar, veroorzaakt door vijandelijke bommen, zoveel mogelijk tegen te gaan.



[De bezetter rekent op de medewerking van de Uitkerkse bevolking om de ‘overzetting van brand’ bij vliegtuigaanvallen te voorkomen. SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 9 augustus 1916]

★ ★ ★ ★ ★ 12 augustus 1916

Stadtkommandant Muller laat 'zonder verschooning' openbaar afkondigen dat misbruik van reispassen streng bestraft zal worden.



[Stadtkommandant Muller dreigt ermee om misbruik van reispassen te bestraffen met een onderbreking van de afgifte van reispassen voor de ganse gemeente. SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 12 augustus 1916]

★ ★ ★ ★ ★
13 augustus 1916



De oorlogsvrijwilliger Jozef Vermeersch uit Blankenberge bezwijkt in het 'verpleeghuis van Hoogstaede aan den Yzer' aan zijn verwondingen. Deze in Schaarbeek geboren jongeman had zich bij het uitbreken van de oorlog als vrijwilliger opgegeven bij de '1ste Carabiniers'.(4) Jozef Vermeersch werd eerst in Hoogstade begraven, maar werd na de oorlog overgebracht naar Blankenberge. Hij ligt begraven in het ereperk Moederssmart.


[Oorlogsvrijwilliger Jozef Vermeersch uit Blankenberge overlijdt op 13 augustus 1916. Kunstpatrimonium Blankenberge, KP1778]
★ ★ ★ ★ ★
14 augustus 1916



Albert Vandeputte, de luitenant van het gewapende 'pompierskorps' van Blankenberge, moet op bevel van de Stadtkommandant er voor zorgen dat zijn 33 brandweermannen 'bij elke alarmoefening aanwezig zijn, met het zicht op een gebeurlijken brand'. 'Ongegronde afwezigheid' werd streng bestraft.(5)


[Foto van luitenant Albert Vandeputte net voor WO I in Robert Boterberge, Branden en Brandweer te Blankenberge, Kring voor Heemkunde Dr. Van Damme, 1983, p. 50]
★ ★ ★ ★ ★ 17 augustus 1916

De Uitkerkse gemeenteraad stemt in met de oprichting van een gemeentelijke beenhouwerij om zo meer controle te hebben op de verkoop en distributie van vleeswaren binnen de gemeente. Deze volksbeenhouwerij was een 'afzonderlijke sectie van (...) het Plaatselijk Hulp en Voedingskomiteit'. Beenhouwer van dienst was Remi Defever. De leden van het Hulp en Voedingscomiteit Remi Vanlancker en Jules Bellaert werden aangesteld als 'boekhouders Rekenplichtigen' terwijl gemeenteraadslid Hubert Degeeter en lid van het Hulp en Voedingscomiteit Jacob Doetsch als toezichters waren aangesteld.(6)

★ ★ ★ ★ ★ 18 augustus 1916

Een Duitse verordening verbiedt het 'verkoopen (...) van ongekookte melk' aangezien het drinken ervan kon leiden tot ernstige bacteriële infecties.(7) Melk was samen met bruin brood een schaars basisproduct geworden. Bij de bedeling van melk werd voorrang gegeven aan zuigelingen en zieken. In het laatste bezettingsjaar was melk enkel nog op doktersvoorschrift te verkrijgen na een grondige medische keuring door zowel de Duitse garnizoenarts als een lokale geneesheer.

★ ★ ★ ★ ★ 21 augustus 1916

De bezetter stelt 'in het gebied des Marinekorps' opnieuw maximumprijzen vast, dit keer voor de verkoop van hooi en strooi. Weidehooi, klaverhooi en strooi mochten respectievelijk nog maximaal 6 frank, 8 frank of 4 frank per 100 kg kosten.(8)

★ ★ ★ ★ ★ (1)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 30 juli 1916
(2)Liber Memorialis, Sint-Amandusparochie, 8 augustus 1916
(3)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 8 augustus 1916
(4)Informatie over soldaat Jozef Vermeersch in een huldigingsboekje dat op 15 november 1918 werd uitgegeven ter herdenking van de Blankenbergse gesneuvelde militairen. Verzameling François Driessens.
(5)SAB, uitgaande briefwisseling van 14 augustus 1916
(6)SAB, Uitkerke, gemeenteraadsnotulen van 17 augustus 1916
(7)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 18 augustus 1916
(8)Idem, verordeningen van 21 augustus 1916

Voor meer info of vragen rond de 'Oorlogskroniek' kunt u contact opnemen met de stadsarchivaris Pieter Deschoolmeester via e-mail archief@blankenberge.be of op het telefoonnummer ☎ +32 (0)50 63 64 25.
Neem ook een kijkje op: www.blankenberge.be/degrooteoorlog

© www.krantvanblankenberge.be