Krant van Blankenberge | Oorlogskroniek | Juli 1916
Blankenberge: 01/07/2016 - Auteur: Pieter Deschoolmeester Oorlogskroniek | Juli 1916 ★ ★ ★ ★ ★ 6 juli 1916

Wie borstel- of bezemharen bezit, moet dit uiterlijk tegen 12 juli 1916 schriftelijk aan de Kommandantur melden. Handel en vervoer van deze borstelharen waren 'zonder bijzondere toelating der Intendantur des Marinkorps verboden'. 'Valsch of niet aangegeven' voorraden werden zonder schadevergoeding afgenomen en wie weigerde aangifte te doen, riskeerde 'eene geldstraf van 300 Mark of gelijkstaande gevangenis'.(1)

★ ★ ★ ★ ★
12 juli 1916

De Blankenbergenaar Adhemar Derdyn schrijft de eerste regels op in zijn oorlogsdagboek. Tot en met 15 april 1917 zal hij in dit dagboek quasi dagelijks noteren wat hij heeft meegemaakt als soldaat van het ACM-korps in Rusland. Het ACM-korps (ACM of Auto-Canons-Mitrailleuses) was een gevechtseenheid van het Belgische leger die bestond uit een elitekorps van geblindeerde pantservoertuigen, later aangevuld met cyclisten en motorcyclisten. Deze eenheid was opgericht in 1915 en stond onder het bevel van majoor Collon.

Aangezien men met dit mobiele korps niks kon aanvangen aan het IJzerfront, waar de strijdende partijen zich allebei hadden ingegraven, besloot de Belgische legerleiding om deze eenheid in te zetten aan het Oostelijke front in Rusland tegen de Duitse en Oostenrijks-Hongaarse troepen. Het ACM-korps telde op een gegeven moment zo'n 400 soldaten, waarvan er 4 afkomstig waren uit Blankenberge: Adhemar Derdyn, Charles Wybauw, Marcel Gadeyne en Pierre De Pauw. Aangezien ze in dezelfde gemeente woonden, was het logisch dat deze 4 mannen elkaars gezelschap opzochten en hun vrije tijd in de mate van het mogelijke samen doorbrachten.(2)



[ACM-soldaat Adhemar Derdyn hield van 12 juli 1916 tot en met 15 april 1917 een oorlogsdagboek bij. Verzameling familie De Pauw.]
★ ★ ★ ★ ★ 18 juli 1916

Op 18 juli liet de Stadtkommandant volgend omstreden bericht openbaar bekend maken.
Vanzelfsprekend reageerde de Belgische bevolking ontzet.

"Het is mij bekend, dat wegens een Belgisch nationaal feest, de scholen op 21 juli gesloten zijn.
De uitvoering van dezen maatregel wordt verboden. Tegenstrijdige handelwijze wordt bestraft."
(3)

★ ★ ★ ★ ★


[Pierre De Pauw, één van de vier Blankenbergse ACM-soldaten die tijdens WO I aan het Oostfront in Rusland ingezet werden. Verzameling familie De Pauw.]
19 juli 1916

ACM-soldaat Adhemar Derdyn schrijft in zijn dagboek dat zijn Blankenbergse vriend Pierre De Pauw enorm aangedaan was door het slechte nieuws dat hij die dag gekregen had van het thuisfront. Een kennis van hem had zich namelijk van het leven beroofd na liefdesperikelen. Gelukkig vond Pierre De Pauw troost bij zijn Blankenbergse kameraden.(4)

★ ★ ★ ★ ★ 22 juli 1916

De Stadtkommandant laat afkondigen dat alle Uitkerkse mannen tussen 15 en 40 jaar zich op 26 juli moeten aanmelden 'ten gemeentehuize'. Zowel de Uitkerkse als Blankenbergse 'weerplichtige' mannen moesten regelmatig op de zogenaamde 'Kontroolvergaderingen' verschijnen. Bedoeling van zo'n 'Kontroolvergadering' was om na te gaan of er geen 'weerbare' mannen waren ondergedoken of weggevlucht naar het buitenland om zo het Belgische Leger aan het IJzerfront te gaan vervoegen. De Uitkerkenaars verzamelden meestal in het gemeentehuis terwijl de Blankenbergenaars zich hiervoor bij de Kommandantur op de Zeedijk of in de Rijksmiddelbareschool dienden aan te melden.(5)


[Stadtkommandant Muller roept een 'Kontroolvergadering' bijeen. SAB, Uitkerke, verordeningen van 22 juli 1916.]

[Foto uit 1916 van een Kontroolvergadering op de binnenkoer van de Rijksmiddelbareschool in de Onderwijsstraat. BDIC, Fonds des albums Valois – Belgique, nr. 72385]
★ ★ ★ ★ ★ 24 juli 1916

Er wordt openbaar bekend gemaakt dat het verboden is om 'gras te snijden in de nabijheid van aardappelakkers, daar er in de laatste dagen vastgesteld is dat daardoor aardappelen gestolen worden'.(6)

Stadtkommandant Muller beveelt de lokale bevolking om 'bij de stapeling van hooi' er op te letten dat de stapels niet te 'omvangrijk' worden en dat zij niet 'in de onmiddelijke (sic) nabijheid der bewoonde huizen en vuurmakingen aangelegd worden'. Met dit bevel wou de Duitse bezetter vermijden dat brandhaarden, veroorzaakt door onder andere beschietingen vanuit zee of uit de lucht, zouden overslaan op de huizen en derhalve nog meer schade zouden veroorzaken.(7)

Octaaf Gustaaf Janssens, soldaat bij het 8ste Linieregiment, sterft 'voor België' op 24 juli 1916 in het hospitaal van De Panne. Ocaaf Janssens was op 19 augustus 1896 in Blankenberge geboren als zoon van Leo Janssens en Romanie Speels. Pas op 9 januari 1924 werd zijn overlijden overgeschreven in het Blankenbergse register van overlijdensakten.(8)



[Informatie over soldaat Octaaf Gustaaf Janssens in een huldigingsboekje dat op 15 november 1918 werd uitgegeven ter herdenking van de Blankenbergse gesneuvelde militairen. Verzameling François Driessens.]

★ ★ ★ ★ ★ 29 juli 1916

ACM-soldaat Adhemar Derdeyn valt samen met enkele Russische soldaten tijdens een patrouille in de buurt van Yerzerna (in het huidige Oekraïne) in een hinderlaag. Zijn 2 Russische kompanen werden tijdens deze actie door Duitse kogels gedood. De ene kreeg 'une balle dans la tête' en de andere 'une balle dans la bouche', aldus zijn dagboek. Adhemar slaagde er wonderwel in om te ontkomen.(9)

Op 29 juli 1916 laat het college van burgemeester en schepenen van Blankenberge de directie van de lokale gemeentescholen weten dat de 'zomervacancie op 1 Augusti aanstaande' - m.a.w. overmorgen! - zal aanvangen. Tijdens de bezetting wisten leerlingen vaak zeer laat wanneer de schoolvakanties zouden beginnen. Door de oorlogsomstandigheden gingen de lessen namelijk heel onregelmatig door naargelang de beschikbaarheid van leerkrachten en schoolmateriaal of -meubilair, maar ook van klaslokalen aangezien deze om de haverklap opgevorderd werden voor de inkwartiering van troepen.(9)



[Hoofdonderwijzer Jozef Van Mullem en hoofdonderwijzeres Sylvie De Backere vernamen
op 29 juli dat de zomervakantie zou aanvangen op 1 augustus 1916.

★ ★ ★ ★ ★ (1)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 6 juli 1916
(2)Oorlogsdagboek van Adhemar Derdeyn, verzameling Renaud Louwagie
(3)SAB, uitgaande briefwisseling van 18 juli 1916
(4)Oorlogsdagboek van Adhemar Derdeyn, verzameling Renaud Louwagie
(5)SAB, Uitkerke, verordeningen van 22 juli 1916
(6)Idem, 24 juli 1916
(7)Idem
(8)SAB, akten van de burgerlijke stand, 1916, overlijdensakte nr. 53bis
(9)Oorlogsdagboek van Adhemar Derdeyn, verzameling Renaud Louwagie
(10)SAB, uitgaande briefwisseling van 29 juli 1916

Voor meer info of vragen rond de 'Oorlogskroniek' kunt u contact opnemen met de stadsarchivaris Pieter Deschoolmeester via e-mail archief@blankenberge.be of op het telefoonnummer ☎ +32 (0)50 63 64 25.
Neem ook een kijkje op: www.blankenberge.be/degrooteoorlog

© www.krantvanblankenberge.be