Krant van Blankenberge | Oorlogskroniek | November 1916
Blankenberge: 01/11/2016 - Auteur: Pieter Deschoolmeester Oorlogskroniek | November 1916


[De Uitkerkse soldaat Camiel Ketelaers bracht de ganse oorlog door in Duitse krijgsgevangenkampen. Verzameling Paul De Vuyst.]

In november 1916 belandt soldaat 2de klas Camiel Ketelaers uit Uitkerke in het 'Lager Soltau', tijdens WO I het grootste krijgsgevangenkamp van Duitsland. In dit kamp in de buurt van Hannover stonden een 70-tal barakken waarin voornamelijk Franse, Russische en Belgische soldaten, maar ook burgers, gevangen gehouden werden. Lager Soltau had een eigen kerk en theater en er werden zelfs universitaire lezingen gehouden.

Camiel Ketelaers (° 1879) behoorde tot de militielichting van 1899. Bij het uitbreken van de oorlog stuurde de Belgische legerleiding hem naar Namen om er de forten aan de Maas te verdedigen. Op 25 augustus 1914 werd hij met zijn eenheid gevangen genomen in het bos van Villers en vervolgens naar Duitsland getransporteerd. Hij bracht zijn krijgsgevangenschap achtereenvolgens door in kampen in Celle, Soltau en Hameln in de regio Hannover waar hij als dwangarbeider ingeschakeld werd in de Duitse oorlogsindustrie. Camiel Ketelaers overleefde zijn gevangenschap en keerde begin 1919 gezond en wel terug naar zijn vaderland.(1)



[De aardoliefabriek van Wietze waar Camiel Ketelaers tijdens zijn krijgsgevangenschap dwangarbeid verrichtte. Verzameling Paul De Vuyst.]

★ ★ ★ ★ ★ 8 november 1916

Boeren die herhaaldelijk bij de Kommandantur aangifte doen van diefstal van vee zullen voortaan beboet worden met een geldstraf tot 150 Mark. Stadtkommandant Muller vermoedde namelijk dat de vele veediefstallen van de laatste tijd het gevolg waren van 'openlijke onachtzaamheid' vanwege de vee-eigenaars en dat moest volgens hem streng bestraft worden.(2)

★ ★ ★ ★ ★ 9 november 1916

In de Australische krant Freeman's Journal is die dag te lezen dat vier burgerpersonen, waaronder ook een Blankenbergenaar, door de Duitse Militaire Rechtbank van Brugge veroordeeld waren tot levenslange dwangarbeid. Drie van hen hadden aanvankelijk de doodstraf gekregen, maar hun straf werd gelukkig voor hen omgezet in 'penal servitude for life'.(3)



[Fragment uit de Freeman’s Journal van 9 november 1916.]

★ ★ ★ ★ ★ 10 november 1916

De bezetter laat afkondigen dat alle Uitkerkse mannen tussen 15 en 45 jaar zich op 14 november 's middags om '3 ure kerktoren' moeten melden op de kontroolvergadering. De weerplichtige mannen die 'buiten de gemeente arbeiden' moeten zich daags voordien om '6 ure ’s avonds Duitsche Tijd' op de Kommandantur aanmelden.(4)

★ ★ ★ ★ ★ 11 november 1916

De Stadtkommandant beveelt het aardappelcomiteit van Blankenberge om 'de grasperken van het stadspark als aardappelland te gebruiken'.(5)

★ ★ ★ ★ ★ 12 november 1916

Uiterlijk tegen vandaag moet het gemeentebestuur van Uitkerke aan de Kommandantur melden 'welke vlakten in haar gebied' gebruikt kunnen worden om er groenten en fruit op te telen. Met het oog op de voedselvoorziening en -productie voor het komende jaar verplichtte de bezetter het gemeentebestuur om 'ook speelplaatsen, parken, grasperken, uitgeroeide bosschen, woeste landerijen (braak) tot den landbouw nuttig te maken'.(6)

★ ★ ★ ★ ★ 13 november 1916

De Uitkerkse Urbanie Westijn krijgt een reispaspoort om op 15 november naar Brugge te 'reizen' om een zesjarig meisje naar haar ouders terug te brengen.(7)



[Met dit reispaspoort mocht Urbanie Westijn zich op 15 november 1916 naar Brugge begeven. SAB.]

In november 1916 werden er in het Pasburo reistoelatingen afgeleverd aan onder andere volgende inwoners van Uitkerke:(8)

▪ Constant Blauwet - 52 jaar landbouwer
Bestemming: Brugge 'Aflevering van gerste in de Nederlandsche spiritus fabriek te Brugge op bevel der Intendatur'
▪ Cicilia Vercruyce - 70 jaar landbouwster
Bestemming: Lissewege 'pachten eener weide, nazicht van het vee, vereffening van handelszaken'
▪ Jules Boddin - 35 jaar veldarbeider
Bestemming: Niet opgegeven 'arbeiden voor Duitsche overheid'
▪ Cyriel Vanloo - 19 jaar landwerkman
Bestemming: Brugge 'levering van een paard voor de Duitsche overheid' en 'aflevering van vlas'
▪ Julia Vanbelle - 19 jaar naaister
Bestemming: Brugge 'naar de kliniek (tandenkwaal)'
▪ August Vanloo -17 jaar landwerkman
Bestemming: Brugge 'levering van een paard voor Duitsche overheid'
▪ Oscar Van Hulle - 33 jaar werkman
Bestemming: Brugge 'levering van een paard aan de Duitsche Overheid te Brugge en een drachtige veers mede te nemen'
▪ Florimond Vanhulle- 32 jaar metser
Bestemming: Brugge 'naar het Sint Janshospitaal om eene operatie te onderstaan (sic)'
▪ Arthur Adam - 29 jaar timmerman
Bestemming: Niet opgegeven 'arbeiden voor de Duitsche overheid'
▪ Medard Vandenbroucke - 18 jaar metser
Bestemming: Oostende 'arbeiden voor Duitsche overheid'

★ ★ ★ ★ ★ 18 november 1916

De Duitse bezetter voert voor onbepaalde tijd de avondklok in. Na 19 uur mocht niemand nog op straat komen.(9)



[De avondklok voor de burgerbevolking wordt ingesteld. SAB.]

★ ★ ★ ★ ★ 20 november 1916

Marcel Maezeman (° Kortrijk, 5 mei 1887) uit de Badersstraat 23, echtgenoot van Marie-Louise Noterman of 'Madam Jean', de beroemde stichtster en leidster van de in 1940 opgerichte weerstandsbeweging Vrij België, schrijft die dag in zijn dagboek: 'Op maandag 20 November 1916, werden wij naar de Villa van den Kommandant Muller, kapitein-luitenant, en Plaatsmajoor Litz (sic) geroepen, om vandaar verplicht te gaan werken aan een onderstand, aan het Hotel Venise.'(10)

★ ★ ★ ★ ★ 23 november 1916

Stadtkommandant Muller laat aan de Uitkerkse en Blankenbergse bevolking weten dat het voortaan verboden is om zonder zijn toestemming 'kiekens' te slachten. (11)



[Tekstaffiche van 23 november 1916 betreffende het slachten van pluimvee. Verzameling Erwin Mahieu.]

★ ★ ★ ★ ★ 26 november 1916

De Uitkerkse gemeentesecretaris Cyriel Maenhout laat volgend 'belangrijk bericht' verspreiden:(12)

Belangrijk bericht.
'Op bevel der Duitsche Overheid worden de inwoners der Gemeente verzocht te komen aangeven op vandaag om 3 ure en half D. tijd in het Gemeentehuis alhier
1) hoeveel kgr. karoten zij in bezit hebben
2) hoeveel kgr. koolrapen zij nog in bezit hebben
Deze die geene aangifte doen mogen na gezegden datum in geen bezit meer gevonden worden van bovengemelde vruchten, anders zullen zij gestraft worden. Uitkerke den 26 november 1916. De Secretaris C. Maenhoud (sic).'

★ ★ ★ ★ ★ (1)Verzameling Paul De Vuyst
(2)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 8 november 1916
(3)Freeman's Journal van 9 november 1916
(4)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 10 november 1916
(5)SAB, collegenotulen van 11 november 1916
(6)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 27 oktober 1916
(7)SAB, Uitkerke, doos 232, doorgangsbewijzen van november 1916
(8)Idem
(9)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 18 november 1916
(10)Fragment uit het dagboek van Marcel Maezeman, privéverzameling
(11)Verzameling Erwin Mahieu
(12)SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 26 november 1916

Voor meer info of vragen rond de 'Oorlogskroniek' kunt u contact opnemen met de stadsarchivaris Pieter Deschoolmeester via e-mail archief@blankenberge.be of op het telefoonnummer ☎ +32 (0)50 63 64 25.
Neem ook een kijkje op: www.blankenberge.be/degrooteoorlog

© www.krantvanblankenberge.be